Category: Uncategorized


مازیار مهدوی فرعلی‌رغم آمار بالای عمل جراحی آپاندیسیت، مردم اطلاع چندانی در مورد این بیماری ندارند. آیا آپاندیس نام یک بیماری است یا نام یکی از اعضای بدن؟ فرق میان آپاندیس و آپاندیسیت چیست و اساساً آیا این دو واژه چه تفاوتی باهم دارند؟ آیا در هنگام عمل جراحی، عضو مربوطه از بدن خارج می‌شود یا فقط جراح آن را ترمیم می‌کند؟

آپاندیس زائده کوچک کرمی شکلی است که به بخش خارجی قسمت ابتدایی روده بزرگ انسان چسبیده است. این زائده از همه طرف مسدود بوده و تنها از یک سمت و از طریق یک مجرای کوچک به داخل روده راه پیدا می‌کند. نام این عضو که در زبان انگلیسی “Appendix” تلفظ می‌شود به معنای “زائده” است. واقعیت این است که اگرچه آپاندیس حاوی مقداری بافت لنفاوی است که به هر حال می‌تواند نقشی در سیستم ایمنی بدن داشته باشد، اما تاکنون وظیفه خاص و ویژه‌ای برای این عضو یافت نشده است. به همین دلیل است که برداشتن کامل آن از طریق عمل جراحی صدمه‌ای به سلامت انسان نخواهد زد. به خواندن ادامه دهید

Advertisements

این ویژه برنامه به مناسبت درگذشت استاد جلیل شهناز برای رادیو صدای شهرگان تهیه شده است.

تهیه و اجرا: مازیار مهدوی فر

 منابع مورد استفاده برای تهیه این برنامه:

شنیداری: آلبوم‎های افتخار آفاق، نوبهار، دفتر تار، آرشیو برنامه گلها و آرشیو شخصی

مکتوب: «مروری بر زندگی و آثار جلیل شهناز» به قلم مرتضا حسینی دهکردی – مجله چیستا

مازیار مهدوی فر

مازیار مهدوی فرکلسیم فراوان‌ترین عنصر معدنی موجود در بدن انسان است. حدود دو درصد کل وزن بدن یا به عبارت ساده‌تر یک تا دو کیلوگرم از وزن بدن یک انسان از این عنصر تشکیل می‌شود.

تقریباً تمامی این کلسیم در ساختار اسکلت و استخوان‌ها به کار رفته است. باقیمانده آن هم در ساختمان دندان‌ها و  درون خون جریان دارد. نقش کلسیم موجود در خون آنقدر حیاتی است که در مواقع لزوم و در صورت کمبود، بدن برای تأمین آن، کلسیم را از استخوان‌ها برمی‌دارند و وارد خون می‌کند. عنصر کلسیم جدا از نقش مهمش در ساختار استخوان‌ها، ضربان قلب و فشار خون را کنترل می‌کند و سبب انعقاد خون می‎شود و نقش مهمی در انقباض عضلات مختلف دارد. علاوه بر اینها در پیام‌رسانی عصبی و در ساختار هورمون‌ها و آنزیم‌های مختلف بدن به خصوص آن‌هایی که مربوط به فعالیت دستگاه گوارش هستند نقش دارد. به خواندن ادامه دهید

سعدی می‌گوید: “هر نفسی که فرو می‌رود ممد حیات است و چون بر می‌آ‌ید مفرح ذات.” این جمله نشان می‌دهد که او اگرچه پزشک نبوده، اما هفت قرن پیش به اهمیت تنفس و نقش آن در حیات و زندگی انسان آگاه بوده است؛ این نکته‌ای است که بسیاری از ما در قرن بیست و یکم، اهمیتی برای آن قائل نیستیم.

واقعیت این است که اعضای تنفسی در بدن ما درست مثل بعضی از بازیکنان فوتبال است که به بازیکنان کاری و غیر ستاره معروف هستند. هیچکس توجهی به این بازیکن‌ها ندارد و معمولاً عکس یا مصاحبه‌ای از آن‌ها در روزنامه‌ها و وب‌سایت‌ها دیده نمی‌شود، اما اگر روزی به علت آسیب‌دیدگی دور از میدان باشند تازه همه می‌فهمند چه مهره مهمی را از دست داده‌اند. نفس کشیدن هم شاید برای اغلب ما چنین حکمی دارد. به خواندن ادامه دهید

قرن‌های متمادی، ملوانانی که به مدت طولانی سوار بر عرشه کشتی در حال مسافرت روی دریا بودند دچار بیماری کشنده‌ای می‌شدند که بعدها “اسکوروی” نام گرفت؛ بیماری‌ای که سال‌ها بعد و به صورت تجربی مشخص شد با استفاده از سبزیجات و میوه‌های تازه قابل پیشگیری و درمان است.

در سال 1927 میلادی، آلبرت سنت گیورگی مجارستانی که ده سال بعد جایزه نوبل پزشکی را از آن خود کرد، مولکول اسید اسکوربیک یا همان ویتامین ث را با جداسازی آن از کلم، پرتقال و فلفل سبز کشف کرد. امروزه می‌توان گفت تقریباً هیچ واکنشی در بدن انسان وجود ندارد که ویتامین ث در آن نقشی نداشته باشد. ما به طور متوسط برای انجام حدود 300 فعالیت مختلف در بدن‌مان به این ویتامین نیازمندیم و طبیعی است با این اوصاف در صورت کمبود آن دچار عوارض مختلف و متنوعی خواهیم شد. در این برنامه به تعدادی از اعمالی که ویتامین ث در انجام آن‌ها نقش دارد اشاره خواهیم کرد. به خواندن ادامه دهید

دهه 70 میلادی، دو پزشک انگلیسی به نام‌های دنیس بورکیت (Denis Burkitt) و هیو ترول (Hugh Trowell) هنگام مطالعه روی گروهی از بیماران در کشور آفریقایی اوگاندا متوجه نکته جالبی شدند. علی‌رغم وضعیت بهداشت و تغذیه نامناسب مردم اوگاندا در مقایسه با کشوری مانند انگلستان، میزان ابتلای این مردم به بیماری‌ها و مشکلات گوارشی مانند اسهال، یبوست، هموروئید و حتی سرطان روده بزرگ بسیار کمتر بود. ضمن اینکه اوگاندایی‌ها به میزان کمتری به کلسترول و فشار خون بالا و حتی حملات قلبی دچار می‌شدند.

در نهایت مطالعات این دو پزشک، منجر به این نتیجه شد که رژیم غذایی غنی از فیبر نقش پیش‌گیرنده در بروز بیماری‌های مختلف به ویژه بیماری‌های دستگاه گوارش دارد. از آن زمان مطالعات زیادی روی فیبرهای غذایی و نقش آن‌ها در بدن صورت گرفته است که در این مطلب به بخشی از آن‌ها خواهیم پرداخت. به خواندن ادامه دهید

پیام ویژه روز جهانی بهداشت

بر اساس یک قانون نانوشته، همه آدم‌های بالغ باید عدد سن‌شان را بلد باشند. همه آنها باید عدد پلاک خانه خود را از بر باشند و همه باید شماره تلفن خود و اطرافیان نزدیک را از حفظ بدانند.

این‌ها قوانینی هستند که آن‌ها را می‌شناسیم و کم و بیش در موردشان توافق داریم، اما امروز می‌خواهیم راجع به کمیت بسیار مهمی صحبت کنیم که به جرئت می‌توان گفت اغلب ما از آن بی‌اطلاعیم و آن عدد فشار خونمان است. از هر سه فرد بزرگسال بالای ۲۵ سال در سرتاسر دنیا تقریباً یک نفر به بیماری فشار خون بالا مبتلاست. بیماری خاموش و بدون علامتی که شاید بتوان آن را مادر بسیاری از بیماری‌ها ازجمله بیماری‌های قلبی و عروقی، سکته‌های مغزی و مشکلات کلیوی دانست. به خواندن ادامه دهید

این مطلب در وبسایت رادیو زمانه منتشر شده است.

shinabadسه ماه قبل (۱۵ آذرماه سال ۱۳۹۱ خورشیدی) در حادثه آتش‌سوزی ناشی از آتش گرفتن بخاری نفتی یک مدرسه ابتدایی در روستای شین‌آباد شهرستان پیرانشهر، ٣۷ دانش‌آموز دختر دچار درجات مختلف سوختگی از ١٠ تا ۶٠ درصد شدند.

مدتی پس از وقوع آتش‌سوزی در این مدرسه سیران یگانه و ساریا رسول‌زاده، دو تن از دانش‌آموزان بر اثر شدت جراحت‌های وارده جان خود را از دست دادند و مابقی کودکان نیز هنوز با اشکال مختلف عوارض این سانحه دست و پنجه نرم می‌کنند. این در حالی است که پس از وقوع حادثه آتش سوزی در روستای شین آباد، یک مدرسه روستایی دیگر نیز در روستای طبسین واقع در خراسان جنوبی در آتش سوخت و با دخالت مردم محلی، دانش‌آموزان از خطر سوختگی شدید رهایی یافتند. به خواندن ادامه دهید

این مطلب در وبسایت رادیو زمانه منتشر شده است.

foodتصور عمومی بر این است که آدم‌های خوشحال و سرزنده آن‌هایی هستند که با مسائل و مشکلات کمتری روبه‌رو هستند، اما هرکدام از ما بارها و بارها عکس این موضوع را در اطرافیان خود مشاهده کرده‌ایم. آدم‌های با زندگی پر از مشکلات که همیشه خنده بر لب دارند و در نقطه مقابل کسانی که نباید دلیلی برای خلق تنگ خود داشته باشند، اما همیشه غمگین و افسرده‌اند؛ بدون این‌که حتی خودشان دلیلی برای این حالت داشته باشند.

در مورد روحیه شاد و در نقطه مقابل آن خلق و خوی افسرده مطالعات زیادی به خصوص توسط متخصصان علوم روانشناسی و روانپزشکی انجام شده است، اما بررسی‌های سال‌های اخیر پزشکان و متخصصان علم تغذیه نشان داده آنچه ما به عنوان غذا وارد حفره شکم‌ خود می‌کنیم تأثیر مستقیمی بر تعیین احساس خوب یا بدی دارد که در مغزمان داریم. به خواندن ادامه دهید

این مطلب در وبسایت رادیو زمانه منتشر شده است.

sigar-2در مورد مضرات سیگار بسیار گفته شده است و ما هم در برنامه گذشته به شماری از آن‌ها اشاره کردیم، اما خبر خوب برای سیگاری‌ها این است که برای ترک سیگار، هیچ وقت دیر نیست. حتی اگر سال‌های طولانی به کشیدن سیگار، آن هم به تعداد بالا عادت دارید کافی است به این حقایق علمی توجه کنید:

تنها ٢٠ دقیقه پس از ترک سیگار، ضربان قلب و فشار خون شما کاهش می‌یابد. ١٢ ساعت پس از آخرین سیگاری که می‌کشید مقدار ماده مونوکسید کربن موجود در خون‌تان به حد طبیعی رسیده است و اکسیژن‌رسانی بافت‌ها به درستی انجام می‌گیرد. یک ماه پس از ترک سیگار جریان خون داخل سلول‌های ریوی به حد طبیعی خود برمی‌گردد و سلولهای پُرزدار ریه، عمل تمیز کردن و تخلیه ذرات زاید را به خوبی انجام می‌دهند، اما این تنها اثرات کوتاه مدت ترک سیگار است. به خواندن ادامه دهید

sigar-1این مطلب در وبسایت رادیو زمانه منتشر شده است.

چرا سیگاری‌ها سیگار را دوست دارند؟ این سئوالی است که شاید بسیاری از سیگاری‌ها هم پاسخ مشخص یا حداقل علمی برای آن نداشته باشند، اما واقعیت این است که ماده موثر سیگار یعنی نیکوتین، پس از جذب در بدن و ورود به مغز، سبب تحریک ترشح گروهی از انتقال‌دهنده‌های شیمیایی عصبی در مغز می‌شود.

این مواد همان موادی هستند که در راس آن‌ها بتا‌اندورفین یا همان هورمون ضد درد طبیعی بدن، دوپامین و سروتونین یا همان ماده لذت و سرخوشی قرار دارند. به همین دلیل با ترشح این مواد، فرد به صورت کوتاه‌مدت احساس خوبی پیدا می‌کند. هرچند با از بین رفتن تأثیر مواد ذکر شده، این حالت نیز از بین می‌رود و احساس نیاز مجدد به نیکوتین پدیدار می‌شود. به خواندن ادامه دهید

insomnia-1این مطلب در وبسایت رادیو زمانه منتشر شده است.

انسان حدود یک سوم از زندگی‌اش را در حالت نیمه‌هوشیار که به آن خواب می‌گویند می‌گذراند، اما خواب چیزی فراتر از یک زنگ تفریح در حد فاصل دو بیداری است؛ حتی فراتر از یک حالت استراحت غیر فعال است.

برخلاف تصور خیلی‌ها، خواب مرحله‌ای فعال از زندگی است که در آن انسان به بازیابی جسمی و روحی خود می‌پردازد. تنها بعد از یک خواب شبانه خوب است که شما با احساس شادابی، سلامت و آگاهی از خواب بیدار می‌شوید و آماده روبه‌رو شدن با مسائل روزانه زندگی خود خواهید بود. به خواندن ادامه دهید

این برنامه به مناسبت درگذشت استاد همایون خرم برای رادیو صدای شهرگان تهیه شده است.

این مطلب در وبسایت رادیو زمانه منتشر شده است.

PADبسیاری از افراد به درد ناحیه پا، به عنوان یکی از علائم طبیعی افزایش سن می‌نگرند و به سادگی از کنار آن می‌گذرند. گروهی هم آن را به بیماری‌های مفصلی مانند رماتیسم و یا بیماری‌هایی مثل نوروپاتی دیابتی ربط می‌دهند و با آن مدارا می‌کنند یا به خود درمانی می‌پردازند.

 اگرچه در بسیاری از موارد چنین تشخیص‌هایی دور از واقعیت نیست، اما در برخی موارد ممکن است شخص با یک بیماری جدی روبه‌رو باشد؛ یک بیماری تهدیدکننده حیات با نام «بیماری رگ‌های محیطی». به خواندن ادامه دهید

این مطلب در وبسایت رادیو زمانه انتشار یافته است.

Amino Acidsبدن انسان جای بسیار شلوغی است؛ جایی که در هر ثانیه در آن صدها و هزاران آنزیم، هورمون و پیام‌آور شیمیایی ساخته می‌شود. هر روز میلیون‌ها سلول تازه جای سلول‌های قدیمی را می‌گیرند.

 شاید باورش سخت باشد، اما سلول‌های پرزهای چشایی زبان فقط حدود یک روز زنده می‌مانند و کل سلول‌های پوست بدن ظرف ٣٠ روز به صورت کامل با سلول‌های جدید جایگزین می‌شوند، اما همانطور که هر ساختمانی از مجموعه‌ای از آجرها ساخته می‌شود بدن انسان نیز نیاز به یک ترکیب اصلی به عنوان واحد تشکیل‌دهنده خود دارد. این آجرها که سلول‌های بدن از آن‌ها ساخته می‌شوند و در تمامی واکنش‌های حیاتی بدن حضور دارند اسید آمینه نام دارند. اسیدهای آمینه از اتم‌های هیدروژن، اکسیژن، نیتروژن و کربن تشکیل شده‌اند. البته مقداری هم سولفور اینجا و آنجا در ساختار آن‌ها به کار رفته است. به خواندن ادامه دهید

این مطلب در وبسایت رادیو زمانه نشر یافته است.

world health 2012سازمان بهداشت جهانی بالاترین مرجع رسمی مورد توافق همه کشورهای دنیا در زمینه‌های مرتبط با بهداشت و سلامت بین‌الملل هست. در هفته آغازین سال ٢٠١٣ مروری خواهیم داشت بر فعالیت‌هایی که با محوریت این سازمان طی سال گذشته در جهت تأمین بهداشت و سلامت انسان‌ها در سرتاسر دنیا صورت گرفته است.

 کنگره جهانی تنظیم خانواده که در ماه ژوئیه در شهرلندن برگزار شد بهانه‌ای شد برای اینکه سازمان بهداشت جهانی تمامی کشورهای عضو را به فراهم کردن وسایل تنظیم خانواده برای همه افراد جامعه تشویق کند. حدود ٢٢٢ میلیون زوج در سرتاسر دنیا به وسایل تنظیم خانواده و به طور مشخص قرص‌های ضد بارداری دسترسی ندارند. در بسیاری از کشورها زنان علی‌رغم تمایل به استفاده از قرص‌های پیشگیری از بارداری، از دسترسی به آن محروم هستند. سازمان جهانی بهداشت در این کنگره به تمامی کشورهای عضو پیشنهاد داد تا آموزش و امکانات لازم جهت تنظیم خانواده را در بخش مراقبت‌های پایه‌ای بهداشت و سلامت خود بگنجانند و تلاش کنند با مرتفع کردن موانع موجود، امکان دسترسی تمامی زنان را به قرص‌های ضد بارداری و سایر امکانات تنظیم خانواده فراهم کنند. به خواندن ادامه دهید

این مطلب در وبسایت رادیو زمانه نشر یافته است.

antibiotic«دکتر جان! چرک‌خشک‌کن چی نوشتی؟ تو رو خدا یه چیزی برام بنویس که فوراً خوب شم. کلی کار عقب افتاده رو سرم ریخته. من فقط آمپول بهم جواب می‌ده. پس چند تا آمپول پنیسیلین از نوع قوی برام بنویس.» این‌ها شاید رایج‌ترین جملاتی باشد که بسیاری از پزشکان به خصوص پزشکان عمومی در ایران و البته با مضامینی مشابه در سرتاسر دنیا به صورت روزانه با آن سروکار دارند. اغلب افراد در صورت ابتلا به هر نوعی از گلودرد، سرفه، عطسه و آبریزش بینی، چاره درد خود را در مصرف دارو آن هم از نوع آنتی‌بیوتیک یا به اصطلاح عوام چرک‌خشک‌کن می‌دانند؛ دارویی که در بسیاری از موارد حضور یا عدم حضور آن در نسخه پزشک، زمینه قضاوت بیماران را در خصوص حاذق بودن یا نبودن پزشک مربوطه فراهم می‌آورد. این موضوع باعث شده بسیاری از پزشکان از ترس محکوم شدن به بی‌سوادی و از دست دادن بیماران خود با علم به بی‌اثر بودن این داروها در درمان بیماری سرماخوردگی، صرفاً برای راضی نگهداشتن بیمار، آن‌ها را در صدر نسخه تجویزی خود قرار دهند.  به خواندن ادامه دهید

hiccupاین مطلب در وبسایت رادیو زمانه نشر یافته است.

وقتی آقای «چارلز آزبورن»، کشاورز ۲۹ ساله آمریکایی در یکی از روزهای سال ۱۹۲۷ خوک ۳۵۰ پوندی را از روی زمین بلند کرد تا قبل از تکه تکه کردن، آن را وزن کند، اساساً به این موضوع نمی‌اندیشید که ممکن است ناگهان بیفتد زمین و از هوش برود.

 مهم‌تر از آن اصلاً فکر نمی‌کرد وقتی به هوش بیاید با مشکلی مواجه شود که نام او را سال‌ها بعد در کتاب بزرگ رکوردهای گینس به ثبت برساند. اولین سکسکه آقای آزبورن که پس از به هوش آمدن اتفاق افتاد شروع یک کابوس بزرگ ۶۸ ساله بود؛ سکسکه‌ای که در تمام سال‌های زندگی همراهش بود و تنها مدت کوتاهی قبل از مرگش او را تنها گذاشت. اگرچه وضعیت آقای آزبورن کاملاً غیر طبیعی می‌نمود، اما او یک زندگی کاملا طبیعی و طولانی را پشت سر گذاشت. دوبار ازدواج کرد. صاحب هشت فرزند شد و درحالیکه نزدیک به صد سال سن داشت دنیا را ترک گفت. به خواندن ادامه دهید

osteoporosisاین مطلب در وبسایت رادیو زمانه نشر یافته است.

استئوپروز یا پوکی استخوان به کاهش تراکم استخوان‌های بدن گفته می‌شود که مهم‌ترین نتیجه آن ایجاد شکستگی‌های متعدد در استخوان‌هاست.

بیماران مبتلا به این بیماری نسبت به ضربات و فشارهای کوچکی که در افراد سالم هیچ مشکلی ایجاد نمی‌کنند آسیب‌پذیر می‌شوند و چنین ضرباتی در آن‌ها منجر به ایجاد شکستگی می‌شود. مهم‌ترین شکستگی‌های ناشی از پوکی استخوان در ستون مهره‌ها، لگن، دنده‌ها و مچ دو دست‌ دیده می‌شود.

شکستگی‌ها می‌توانند منجر به ایجاد درد، کاهش کیفیت زندگی، از دست دادن امکان کار و فعالیت روزمره و حتی معلولیت شوند. در این میان شکستگی‌های لگن بیش از همه اهمیت دارند. حدود یک سوم افراد دچار شکستگی لگن نیاز به استراحت مطلق و به مدت طولانی دارند. این شکستگی در افراد مسن‌تر ممکن است به صورت ثانویه منجر به ایجاد لخته‌های خونی در رگ‌های پا شود که این لخته‌ها در صورت حرکت به سمت رگ‌های ریوی می‌توانند آن‌ها را مسدود و بیماری‌های حاد ریوی ایجاد کنند. به خواندن ادامه دهید

آلزایمر - مازیار مهدوی فر

آلزایمر 

این مطلب در وبسایت رادیو زمانه منتشر شده است.

حدود ١١٠ سال قبل، یک زوج آلمانی برای حل مشکل خود به پزشک مراجعه کردند. شکایت اصلی شوهر این بود که همسرش از اختلال حافظه به شکل روزافزونی رنج می‌برد. زن، مدام همسرش را به کارهایی که انجام نداده بود متهم می‌کرد. تا جایی که حتی تصور می‌کرد شوهرش به او خیانت کرده است.

 او چیزهایی را که قبلاً می‌شناخت دیگر به یاد نمی‌آورد و حتی آموخته‌های جدید خود را به سرعت فراموش می‌کرد. مهم‌ترین چالشی که پزشک با آن روبه‌رو بود یافتن پاسخ این سئوال بود که بیمارش به یک بیماری روحی مانند افسردگی یا اختلال توهمی دچار است یا اینکه دچار یک بیماری بدنی و اختلال مغزی است. پاسخ این سئوال چند سال بعد و پس از مرگ آن بیمار توسط همان پزشک داده شد. او با مطالعه روی سلول‌های مغزی بیمار پس از مرگ او، دریافت تغییرات فیزیکی غیر طبیعی در مغز بیمار رخ داده که منجر به تغییر ساختار این سلول‌ها و ایجاد اختلال در عملکرد آنها شده است. نتیجه تحقیقات این پزشک آلمانی که آلویس آلزایمر (Alois Alzheimer) نام داشت منجر به معرفی یک بیماری جدید شد که به افتخار تلاش‌های او آلزایمر نامگذاری شد. به خواندن ادامه دهید