این مقاله در وبسایت رادیو زمانه نشر یافته است.

مازیار مهدوی فر – نخستین بار در قرن نوزدهم بود که بیزوزرو (Bizzozero)  آناتومیست ایتالیایی به وجود یک باکتری زنده مارپیچی‌شکل در داخل معده انسان پی برد. اما از آن زمان حدود یک قرن طول کشید تا دانشمندان بتوانند ماهیت کامل این باکتری را کشف کنند. تلاشی که نقطه اوج آن نتایجی بود که توسط وارن (Warren) و مارشال (Marshal) در سال ۱۹۸۳ ارائه شد و ثابت می‌کرد که برخلاف دیدگاه قدیمی که عامل اصلی ابتلاء به زخم معده را استرس، غذاهای حاوی فلفل و یا دلائلی دیگر از این قبیل می‌دانست، مهم‌ترین دلیل ابتلاء به زخم معده باکتری است با نام «هلیکوباکتر پیلوری.» باکتری که در ناحیه انتهایی معده و ابتدای روده باریک زندگی می‌کند و می‌توان آن را شایع‌ترین عامل عفونت‌زا در تمام جوامع بشری دانست.

اگرچه بیشتر تحقیقات و مستندات در زمینه نقش اصلی این باکتری در ایجاد زخم‌های گوارشی ارائه شده اما باید در نظر داشت که هلیکوباکتر پیلوری می‌تواند زمینه‌ساز بروز بسیاری از بیماری‌ها از جمله سرطان معده باشد. جدا از آن بیماری‌هایی مانند کم‌خونی فقر آهن، بعضی از سرطان‌های لنفاوی و حتی گروهی از بیماری‌های پوستی و مفصلی هم تحت تأثیرات مخرب هلیکوباکتر ایجاد می‌شوند.

ابتلاء و پراکندگی

آلودگی به هلیکوباکتر پیلوری از طریق آب، غذا و انتقال فرد به فرد صورت می‌گیرد که خود ممکن است به صورت دهان به دهان و یا از طریق مدفوع آلوده باشد. با توجه به این روش‌های انتقال قابل حدس است که درصد شیوع در جوامع با سطح فرهنگی و بهداشتی پایین یعنی در کشورهای روبه رشد بسیار بالاتر است. در ضمن با بالا رفتن سن، احتمال مواجهه با باکتری و در نتیجه ابتلاء هم بیشتر می‌شود. طبق آمارها حدود دوسوم کل جمیت دنیا آلوده به این باکتری هستند . درصد ابتلاء  در کشورهای توسعه یافته حدود ۳۰ درصد و در کشورهای در حال توسعه بالای ۸۰ درصد است. در  ایران هم حدود ۹۰ درصد از جمعیت بالای ۳۵ سال کشور آلوده به این باکتری هستند.

نیاز به درمان

واقعیت اینست که ابتلاء به این عفونت در اغلب موارد بدون علامت است و ممکن است منجر به هیچ مشکل خاصی در آینده هم نشود. اما طبق آمار از هرشش شخص آلوده به این باکتری، یک نفر طی سال‌های عمر خود به زخم معده یا دوازدهه مبتلا می‌شود. ابتلاء به سایر بیماری‌های ذکر شده مانند سرطان معده هم با درصدی پایین‌تر از این آمار می‌تواند از عواقب طولانی مدت ابتلاء به هلیکوباکتر پیلوری باشد. در مورد درمان در میان تمام پزشکان توافق نظر قطعی این است که اگر شخصی به این باکتری آلوده بود و به صورت همزمان به یکی از انواع زخم‌های گوارشی نیز مبتلا بود حتماً باید درمان شود. چون در حقیقت درمان هلیکوباکتر در آن فرد منجر به درمان زخم گوارشی او خواهد شد.

Advertisements