این مقاله در وبسایت رادیوزمانه نشر یافته است.

مازیار مهدوی فر ـ بیماری دیابت زمانی ایجاد می‌شود که بدن نتواند به میزان مورد نیازش هورمون انسولین تولید کند یا هورمون انسولین تولید شده، نتواند وظیفه خود را به درستی انجام دهد.

وظیفه هورمون انسولین کمک به سوخت و ساز سلول‌های بدنو کاهش قند یا همان گلوکز خون است. بنابراین اگر اختلالی درعملکرد انسولین پیش بیاید، قند خون به درستی جذب بافت‌ها نمی‌شود و در خون تجمع می‌یابد. در این حالت بدن با افزایش قند خون مواجه می‌شود. بالا ماندن قند خون به صورت مداوم و به مدت طولانی موجب بیماری دیابت می‌شود که اثرات سوء بسیاری بر بافت‌های مختلف بدن دارد. اثراتی مانند اختلالات کلیوی، مشکلات چشمی، آسیب‌های عصبی، اختلال موسوم به پای دیابتی و بسیاری مشکلات دیگر.

انواع دیابت

انواع مختلف دیابت را به سه گروه اصلی تقسیم‌بندی می‌کنند. دیابت نوع اول در افراد زیر ۳۰ سال و به ویژه در کودکان ایجاد می‌شود. در این بیماری توانایی تولید انسولین دربدن بیمار وجود ندارد و زمینه‌های ژنتیکی در ایجاد آن دخیل هستند، اما دیابت نوع دوم که شایع‌ترین نوع این بیماری نیز هست مربوط به سنین بالای ۳۰ سال است. در این بیماری مشکل اصلی برخلاف دیابت نوع اول مربوط به تولید انسولین نیست. بلکه انسولین تولید شده به علت مقاومت سلول‌های بافتی قادر به انجام درست عملکرد خود نمی‌شود. در ایجاد این نوع از دیابت بیشتر از عوامل ژنتیکی، شیوه زندگی انسان موثر است. اضافه وزن و چاقی، زندگی بی‌تحرک و بیماری‌های زمینه‌ای مانند فشار خون بالا، کلسترول و تری‌گلیسرید بالا و مصرف دخانیات از عوامل اصلی زمینه‌ساز برای ایجاد دیابت نوع دوم هستند. نوع سوم دیابت هم دیابت دوران بارداری است که معمولاً در ماه‌های پایانی دوره حاملگی ایجاد می‌شود و با پایان دوره بارداری بهبود می‌یابد. اهمیت توجه به این نوع از دیابت در این نکته است که زنان مبتلا به دیابت بارداری در ادامه زندگی در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به دیابت نوع دوم قرار دارند.

علائم دیابت

معمولاً هر بیماری علائم اولیه‌ای دارد که با بروز آن‌ها شخص به پزشک مراجعه می کند و پزشک متوجه ابتلای او به بیماری می‌شود، اما در میان پزشکان این جمله بسیار معروف است که می‌گویند: «مهم‌ترین علامت دیابت، بی‌علامتی است.» به خصوص در سال‌های ابتدایی ابتلای فرد به بیماری دیابت معمولاً علامت خاصی بروز نمی‌کند. بسیاری از مبتلایان به صورت اتفاقی و با انجام یک آزمایش خون متوجه بیماری خود می‌شوند. در صورت عدم تشخیص و درمان بیماری در سال‌های اولیه، علائمی مانند تشنگی غیر طبیعی، خشک شدن دهان، خستگی شدید، گرسنگی غیر ‌طبیعی، کاهش وزن، عدم بهبود سریع زخم‌ها و همچنین تاری دید بروز خواهند کرد. بروز این علائم نشان دهنده این است که چندین سال از شروع ابتلای بیمار به دیابت می‌گذرد. در نظر داشته باشید که این موضوع مربوط به مبتلایان به دیابت نوع دوم است. چون بروز بیماری دیابت نوع یک معمولاً بسیار پر سرو صدا و ناگهانی است و تقریباً با تمام نشانه‌های ذکر شده همراه است.

آمار ابتلا به بیماری دیابت

بر اساس آمارهای سازمان بهداشت جهانی که مربوط به جمعیت بالای بیست سال کشورهای دنیا است. بیشترین درصد شیوع دیابت در دنیا مربوط به منطقه خاورمیانه است. در میان ۱۰ کشور با بیشترین میزان شیوع دیابت در دنیا شش کشور در منطقه خاورمیانه قرار دارند که عبارتند از: «کویت، عربستان، لبنان، قطر، بحرین و امارات.»درصد ابتلا به این بیماری در این کشورها حدود بیست درصد است. اگرچه خوشبختانه نام ایران در میان کشورهای صدرنشین این فهرست نیست، اما با اختصاص درصد شیوع ۹ درصد، کشور ایران نیز در این جدول در میان کشورهای با شیوع بالای دیابت دنیا قرار دارد. طبق آمار حدود چهارمیلیون نفر دیابتی ثبت شده در ایران داریم و می‌توان پیش‌بینی کرد به همین تعداد هم مبتلایان دیابت در ایران باشند که از ابتلای خود به این بیماری مطلع نیستند.

پیشگیری

با توجه به زمینه‌های ژنتیکی در بروز دیابت نوع اول یا همان دیابت کودکان، هنوز راهی برای پیشگیری از آن وجود ندارد، اما خوشبختانه در مورد دیابت نوع دوم یا همان دیابت بزرگسالان که تقریباً هشتادوپنج درصد مبتلایان به این بیماری را دربرمی‌گیرد، قضیه برعکس است. اگرچه عواملی مانند نژاد، سابقه خانوادگی ابتلا به دیابت و بالا رفتن سن، عوامل خطرسازی هستند که نمی‌توان کنترلی روی آن‌ها داشت، اما اضافه وزن، چاقی و کم‌تحرکی، فاکتورهایی هستند که بیشترین نقش را در ایجاد بیماری دیابت نوع دوم دارند. در حقیقت دلیل اصلی افزایش بروز دیابت در دهه‌های اخیر همین فاکتورهای مرتبط با شیوه زندگی انسان‌ها هستند. هر یک از ما می‌توانیم با انتخاب شیوه مناسب برای زندگی مانع بروز دیابت شویم. انتخاب رژیم غذایی مناسب در این زمینه بسیار موثر است. استفاده از انواع سبزیجات، مصرف دو تا سه وعده ماهی در هفته، استفاده از غذاهای کم‌چرب و روغن مایع برای پخت غذا، بخشی از الگوی غذایی مبارزه با دیابت است. علاوه بر تغذیه، افزایش سطح فعالیت‌های بدنی روزانه و نگهداشتن وزن بدن در حالت متناسب نیز نقشی بسیار مهم و تعیین‌کننده در پیشگیری از بروز دیابت دارند. حدود ۳۰ دقیقه تحرک متوسط روزانه در حد قدم زدن و کاهش پنج تا ۱۰ درصد از وزن بدن تا حد بسیار زیادی از احتمال بروز دیابت کم می‌کند.

Advertisements