این مقاله در وبسایت رادیو کوچه نشر یافته است.

حول وحوش سال هفتادوهشت بود و ما تازه بخش‌های تئوری دانشکده‌مان را تمام کرده بودیم و به عنوان دانش‌جوی پزشکی وارد بیمارستان شده بودیم. ما را به گروه‌های ده نفره تقسیم کردند و هر چند گروه را فرستادند یک بیمارستان. بعضی‌ها را فرستادند بیمارستان هزار تختخوابی، بعضی‌ها فارابی، بعضی‌ها رازی و ما هم به همراه چند تا گروه دیگر که قرار بود بخش داخلی را بگذرانیم، قسمتمان شد بیمارستان شریعتی. از آن‌جایی که این بیمارستان بخش‌های مختلفی داشت، هر کدام از گروه‌ها فقط می‌توانست سه یا چهار تا از بخش‌های تخصصی داخلی را انتخاب کند و بگذراند. طبق معمولِ همه‌ی بخش‌ها و دوره‌های قبلی، برای این‌که بدانیم کدام بخش بیش‌تر به دردمان می‌خورَد و البته مهم‌تر از همه این‌که کدام بخش را می‌توانیم راحت‌تر و با دردسر کم‌تری طی کنیم رفتیم سراغ بچه‌های قدیمی و از آن‌ها مشورت گرفتیم.

– کدام بخش حضور و غیاب ندارد؟

– کدام بخش امتحانش آسان‌تر است؟

– کدام بخش معرفی صبح‌گاهی مریض ندارد؟

– کجا استادش کمتر گیر است؟ و به قول خودمان کدام بخش‌ها خوش‌خیم‌ترند؟

پاسخ‌ها کم و بیش با هم تفاوت‌هایی داشتند. اما همه‌ی قدیمی‌ها روی یک چیز بسیار مهم اتفاق نظر داشتند و آن این بود که حتا اگر یک ترم عقب بیفتی باید کاری کنی که سر و کارت به بخش خون نیفتد. می‌گفتند رییس بخش، آقای دکتری هست به شدت عصبی و مقرراتی که تا حالا سابقه نداشته کسی بتواند با یک بار برداشتن واحد درسی با او سالم از بخش بیرون بیاید. مردی بزرگ جثه با سرِ طاس که صدایش لرزه بر اندام هر جنبنده‌ای می اندازد. می‌گفتند اساسن قانون بخشِ خونِ بیمارستان شریعتی اینست که نمی‌شود طی پانزده روز، چیزی راجع به خون یاد گرفت، به همین دلیل هر دانش‌جویی باید حداقل دوسه باری تجدید دوره شود تا حداقل یک چیزهایی یاد بگیرد. با چند تا از بچه‌هایی هم که این بخش را گذرانده بودند هم‌کلام شدیم و از آن هم‌کلامی چیزهای جدیدتری نصیبمان شد. مثلن این‌که ممکن است شانس بیاوری و دوره پانزده روزه‌ای که سر و کارت به بخش خون می‌افتد، رییس بخش که اسمش هم دکتر قوام‌زاده بود ایران نباشد. می‌گفتند دکتر، نصف سال ایران است و نصف دیگرش آن‌ور آب.

خلاصه این شد که تصمیم گرفتیم به هر قیمتی شده حتا اگر شده پولی خرج کنیم، یک کاری کنیم که سر و کارمان به این بخش جهنمی نیفتد. آخر آن موقع‌ها رسم بود بین دانشجوها که با رد و بدل کردن مقادیری پول، بخش‌ها را بین خودشان جابجا می‌کردند.

 سرانجام روز انتخاب بخش‌ها فرا رسید و از آن‌جایی که هیچ‌کس دوست نداشت با دکتر قوام‌زاده هم‌بخش شود کار به قرعه کشید. نتیجه قرعه‌کشی هم قبل پیش‌بینی است. ما یک‌راست افتادیم توی بخش خون و سرطان!

به خودمان امید دادیم که از کجا معلوم این بابا توی آن شش ماه سفرش به خارج نباشد. سعی کردیم از این‌ور و آن‌ور خبر بگیریم که کسی خبر نداشت. فردا صبح با هزار امید و آرزو رفتیم ساختمان خون تا اولین روز دانشجویی‌مان در این بخش را بگذرانیم. شب، قبل از خواب هم نذر کردیم آقای دکتر مورد نظر رفته باشد خارج برای سمینار!

اما وارد بخش که شدیم تمام آرزوهامان را بربادرفته دیدیم. دکتر قوام زاده، ساعتی زودتر از دانشجوهایش از پله‌های بخش خون و سرطان بیمارستان شریعتی بالا رفته بود و منتظر بود دانشجوهای جدیدش را ببیند.

قیافه اش را که دیدم خنده‌ام گرفت. با خودم گفتم: «این بابا که به نظر نمی‌رسد حتا سلام علیک انگلیسی بلد باشد.» بیشتر شبیه بازیگرهای نقش منفی توی فیلم‌ها بود. مطمئن بودم اگر او را توی خیابان می‌دیدم امکان نداشت حدس بزنم دکتر باشد. ریش هم نداشت که بخواهم بگویم با پارتی‌بازی به این‌جا رسیده. کمی بیشتر به افکار دایی جان ناپلئونیم فشار آوردم و نتیجه گرفتم لابد ریشش را می‌تراشد که کسی نفهمد سهمیه‌ای است. توی این فکرها بودم که فریاد آقای دکتر لرزه بر اندامم انداخت. ظاهرن داشت در مورد مریضی حرف می‌زد که مسوولش من بودم. پرسیده بود دانشجوی مسوول این مریض کیست و من حواسم نبود. او هم توی لیست اسم من را دیده بود و داشت اسمم را فریاد می‌زد. باقی ماجرا هم قابل پیش بینی است.

خلاصه این‌که این تازه شروع دو هفته جهنمی بود. تنها دو هفته تمام دوران دانشجوییم که از ترس استاد، بعد از ظهرها هم می‌رفتم بیمارستان تا از حال مریض‌هایم باخبر شوم. آخر ممکن بود تا فردا صبح اتفاق جدیدی در احوالات مریض مربوطه افتاده باشد و من موقع معرفی بیمار آن را از قلم بیاندازم. آن موقع بود که با فحش‌های آقای دکتر مواجه می‌شدم که سر احوالات مریض با هیچ‌کس شوخی نداشت. دانش‌جو و انترن که جای خود داشتند، حتا دیدیم که جلوی ما یکی از استادهای قدیمی را هم از اتاق مریض با فحش بیرون کرد، به این خاطر که کار مریض را درست انجام نداده ‌بود.

آن دو هفته هر جور که بود گذشت، اگرچه ما تجدید دوره نشدیم و آن بخش را به‌هر شکلی بود گذراندیم اما نهضت دشمنی با دکتر قوام زاده و بخش خون توسط ما هم‌ ادامه یافت. تا آخرین روزی که دانش‌جو بودیم هر کسی از ما پرسید بخش خون چه‌طور است دوباره همان حرف‌هایی را که قبلی‌ها به ما گفته‌بودند برای دوستانمان تکرار کردیم و از بدی‌های دکتر قوام زاده و بخش خونش سخن‌ها راندیم.

حتا با این‌که خودمان  تجدید دوره نشده بودیم، باز هر کس از ما می‌پرسید، داستان تجدید دوره و این‌که حتمن باید دو سه باری این بخش را بگذرانی، را برایش تعریف می‌کردیم. یک جورهایی جگرمان حال می‌آمد وقتی ترس را توی چشمان همکلاسی‌هامان می‌دیدیم.

از آن روزها سال‌ها می‌گذرد. هر کدام از ما رفتیم سراغ زندگی‌مان. خیلی‌هامان دور پزشکی را خط کشیدیم. خیلی‌ها هم نه. اما هیچ‌کدام از ما چند نفر، دیگر گذرمان به آن بخش نفرین شده نیفتاد. آقای دکتر قوام زاده، هم‌چنان رییس بخش خون بیمارستان شریعتی باقی ماند و لابد هم‌چنان لرزه بر اندام دانشجوها انداخت.

دیروز خبر کوتاهی خواندم که دلم را لرزاند. خبری که میان بسیاری از خبرهای دیگر این روزها جلوه زیادی نیافت این بود:

«دکتر اردشیر قوام زاده، فوق تخصص خون و سرطان، برنده جایزه 2012 «برترین محقق جهان در زمینه سرطان و بیماری‌های خونی» کمیته مطالعات بین‌المللی مرکز تحقیق بین‌المللی خون و پیوند مغز استخوان امریکا شد.»

دلم که لرزید هیچ، اشک هم توی چشمانم جمع شد. دلم سوخت برای آدمی که این‌قدر بزرگ بود و حتا ما شاگردانش هم او را درست نمی‌شناختیم. دلم سوخت برای خودمان که قدرش را ندانستیم. دلم برای خودم سوخت که او را از روی چهره‌اش قضاوت کردم. دلم سوخت که توی آن دو هفته این‌قدر کارهایم را بد انجام دادم که مجبور شد بارها سرم فریاد بکشد.

 احتمالن دکتر اردشیر قوام‌زاده، همان مرد بزرگ جثه طاس که آن روزها صدای کلفتش لرزه بر اندام همه، حتا همکاران متخصصش می‌انداخت، و حالا لابد کمی پیرتر شده، هم‌چنان مورد طعن و لعن و نفرین دانشجوهاست و لابد هم‌چنان بچه‌ها آرزو می‌کنند یا به بخش خون نروند یا اگر هم می‌روند از قوام زاده خبری نباشد. احتمالن هنوز هم وقتی از خیابان رد می‌شود هیچ‌کس نمی‌فهمد او اولین کسی است که پیوند مغز استخوان را در ایران انجام داده. شاید حتا فامیل‌های نزدیکش هم ندانند بخش خون تحت مدیریت او یکی از موفق‌ترین بخش‌های خون در میان تمام بیمارستان‌های دنیاست.

راستی اصلن در بیمارستان شریعتی کسی خبردار شده که دکتر اردشیر قوام زاده محقق برتر سال دنیا شده؟

Advertisements